Akrafjall

Akrafjall og umhverfi þess er sannkölluð paradís fyrir útivistarfólk.  Gönguferð á fjallið er tiltölulega auðveld og útsýnið ægifagurt.  Fjallið gnæfir eins og útvörður byggðarinnar á Skipaskaga.  Það er sporöskjulöguð og formfögur fjallabunga sem stendur á nesinu á milli Hvalfjarðar og Leirárvogs.  Talið er að fjallið sé gömul eldstöð, en jökull hafi gengið yfir það og sorfið af því allar hvassar brúnir landmegin, en síðan steypst fram dal sem klýfur það vestanmegin og nefnist Berjadalur.  Bungan sunnan í hlíðum dalsins heitir Jókubunga.  Eftir dalnum rennur Berjadalsá.  Norðan árinnar kallast fjallið Norðurfjall og sunnan hennar Suðurfjall.  Sitt hvoru megin dalsins rísa tveir tindar.  Heitir sá nyrðri og hærri Geirmundartindur (643m) en hinn syðri Háihnúkur (555m).  Guðfinnuþúfa er drangur neðan Geirmundartinds.  Meginefnið í fjallinu er basalt, en víða eru rauðleit móbergslög milli blágrýtislaga.  Greinilegar sjávarmyndanir finnast umhverfis fjallið og í því, þær hæstu ofan við bæinn Kúludalsá í 70 m hæð.  Hvalbein hafa fundist í 80 m hæð við bæinn Fellsenda. 

Norðanvert í fjallinu, fyrir neðan Geirmundartind, eru hólar sem heita Pyttar og utan við þessa hóla er graslendi sem heitir Slaga.   Upp og inn af Slögunni eru hólar sem heita Sandhólar.  Skógræktarfélag Akraness hefur á undanförnum árum unnið að gróðursetningu trjáa á þessum svæði.  Rétt fyrir innan og neðan Guðfinnuþúfu varð flugslys 22. nóvember 1955, er Dakótavél frá varnarliðinu flaug á hamravegginn um það bil 50 metrum frá fjallsbrúninni.  Allir um borð fórust. 

Eggjatínsla var mikil um langt árabil en mikið veiðibjölluvarp var í fjallinu.  Það hefur minnkað seinni árin. 

Gönguferðir á Háahnúk eru vinsælar.  Þar er gestabók sem Skagamaðurinn Jón Pétursson kom þar fyrir 4. janúar 1997.  Í góðu skyggni er fagurt útsýni af tindum fjallsins.  Botnssúlur og Esjan blasa við.  Í norðri blasir Skarðsheiðin við og fjöllin á Mýrunum og Snæfellsnesi.  Hinn tignarlegi Snæfellsjökull lokar þessum fagra fjallahring.

Margar sögur og sagnir tengjast fjallinu.  Bærinn Reynir (Rein) stendur við rætur þess að sunnanverðu undir hlíðum Háahnúks.  Þar bjó um tíma, í upphafi 18. aldar, snærisþjófurinn frægi úr Íslandsklukku Halldórs Laxness, Jón Hreggviðsson.  Vestast í túnfætinum á Reyni er uppspretta sem Guðmundur góði átti að hafa vígt.  Skammt fyrir neðan og innan við Reynisskipið, sem er klettamyndun í fjallinu, er Reynisrétt sem nýlega hefur verið endurbyggð og er öll hin vandaðasta.  Um 1750 var Arnes Pálsson útilegumaður í felum í Akrafjalli, nánar tiltekið í hellisskúta undir Háahnúk.  Fræg er sagan af því þegar bændur gerðu út leiðangur til að handsama Arnes.  Þegar hann sá þá nálgast og að undankoma yrði erfið, tók hann það ráð að dulbúast sem leitarmaður, blanda sér í hópinn, en komast síðan burt meðan leitin var sem áköfust.

Ingi Steinar Gunnlaugsson skólastjóri á Akranesi hefur ort kvæði um göngur á Akrafjall.  Síðasta hendingin er eftirfarandi,

Útsýn af tindum er erfiðis borgun

upp skaltu paufast í dag eða á morgun